Küresel emeklilik endeksi açıklandı: Türkiye 55 ülke arasında 54. sırada

Emeklilik sistemlerini karşılaştıran en bilinen uluslararası çalışmalardan biri olan Marsh CFA Institute Küresel Emeklilik Endeksi'nin 2026 sonuçları yayımlandı. Daha önce Mercer CFA Institute adıyla bilinen endeksin bu yılki 18. baskısında Türkiye 100 üzerinden 46,6 puan aldı ve en düşük not grubu olan D kategorisinde kaldı. Türkiye'nin bir önceki baskıdaki puanı 48,2'ydi; yani sistemin puanı bu yıl da geriledi.

Endeks bu yıl Dominik Cumhuriyeti, Kenya ve Katar'ın eklenmesiyle 55 emeklilik sistemini kapsadı. Bu sistemler dünya nüfusunun yüzde 66'sını temsil ediyor. Puanlara göre sıralandığında Türkiye, 55 sistem arasında 54. sırada yer aldı. Türkiye'nin gerisinde yalnızca 43,7 puanla Arjantin bulunuyor.

Endeks neyi ölçüyor?

Çalışma, her ülkenin emeklilik gelir sistemini 50'den fazla gösterge üzerinden değerlendiriyor. Göstergeler üç ana başlıkta toplanıyor ve genel puana farklı ağırlıklarla yansıyor:

• Yeterlilik (yüzde 40): Sistemin bugün emeklilere anlamlı bir gelir sağlayıp sağlamadığı.
• Sürdürülebilirlik (yüzde 35): Nüfusun yaşlanması ve finansman yükü karşısında sistemin uzun vadede ayakta kalıp kalamayacağı.
• Bütünlük (yüzde 25): Düzenleme, denetim, şeffaflık ve katılımcılara verilen güvenceler.

Endeksin bu yılki özel bölümü, yaşlanan nüfusun emeklilik sistemlerine etkisine ve demografik baskıya karşı geliştirilebilecek politikalara ayrıldı. Bu başlık, çalışan başına düşen emekli sayısının arttığı Türkiye için de doğrudan önem taşıyor.

D notu ne anlama geliyor?

Endekste D grubu, bazı olumlu özelliklere sahip olsa da önemli zayıflıkları ve eksikleri bulunan, çözüm bulunmazsa etkinliği ve sürdürülebilirliği sorgulanabilecek sistemleri tanımlıyor. 2026 listesinde D notu alan sistemler Arjantin (43,7), Türkiye (46,6), Hindistan (46,8) ve Filipinler (49,2) oldu. Hindistan ve Filipinler'in puanı yükselirken Türkiye ve Arjantin'in puanı düştü.

Zirvede kimler var, Avrupa'da durum ne?

A notu alan sistemler Hollanda, Danimarka (84,1), İzlanda (84,0), Singapur (82,0), İsrail (81,9) ve Avustralya (80,6) oldu. Hollanda listenin zirvesinde yer aldı. Avrupa ve Birleşik Krallık grubunda en düşük puan Avusturya'ya (56,9) ait; onu İtalya (57,4) ve Polonya (58,4) izliyor. Bu üç ülke bile Türkiye'nin yaklaşık 10 puan önünde bulunuyor. Almanya 67,9, Birleşik Krallık 71,6 ve Fransa 70,3 puan aldı.

Türkiye'nin puanı, yakın coğrafyadaki birçok ülkenin de gerisinde kaldı. Aynı bölgesel grupta Suudi Arabistan 73,2, Birleşik Arap Emirlikleri 70,0, Kazakistan ise 64,8 puan aldı.

Sonuç Türkiye için ne anlatıyor?

Endeksin üç ayağı birlikte okunduğunda, düşük puan yalnızca emekli gelirinin düzeyine değil, sistemin geleceğe ne kadar hazır olduğuna da işaret ediyor. Sürdürülebilirlik ayağının genel puandaki ağırlığının yüzde 35 olması, çalışan ve emekli sayısı arasındaki dengenin, tamamlayıcı emeklilik birikimlerinin ve uzun vadeli finansman yapısının nota doğrudan yansıdığı anlamına geliyor. Bu yılın ana temasının yaşlanan nüfus olması da Türkiye gibi demografik dönüşümün hızlandığı ülkeler için dikkat çekici. Rapor, ülkelerin emeklilik sistemlerini güçlendirmek için atabileceği adımlara dair genel öneriler de içeriyor.

Sık sorulan sorular

Endeks emekli maaşlarını doğrudan mı karşılaştırıyor?

Hayır. Endeks, maaş tutarlarını tek başına sıralamıyor. Gelirin yeterliliği, sistemin finansal sürdürülebilirliği ve kurumsal güvenceler gibi 50'yi aşkın göstergeyi birlikte puanlıyor. Bu nedenle sonuç, sistemin genel sağlamlığına dair bir karne niteliği taşıyor.

Türkiye'nin puanı neden düştü?

Endeksin özet sayfasında Türkiye için puan ve not değişimi yer alıyor, ancak düşüşün gösterge bazındaki nedenleri özetlenmiyor. Ayrıntılı alt endeks puanları, kurumun yayımladığı tam raporun ülke bölümlerinde yer alıyor.

Kaynak: Marsh, CFA Institute

Kapak görseli: jeffdjevdet / Flickr (CC BY 2.0)