CERN ve Mistral, parçacık fiziği için ilk temel yapay zeka modelini geliştirecek

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi CERN ile Avrupalı yapay zeka şirketi Mistral, bilimsel keşifler için temel modeller üzerine uzun vadeli stratejik ortaklık kurmak amacıyla bir niyet beyanı imzaladı. 15 Ekim'de duyurulan işbirliğinin ilk hedefi, çarpıştırıcı fiziği alanındaki ilk temel model olarak tanımlanan bir Büyük Fizik Modeli geliştirmek.

Milyarlarca simüle çarpışma

Planlanan model, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda (LHC) gerçekleşen proton-proton çarpışmalarının milyarlarca simülasyonuyla eğitilecek. Tek bir ön eğitimli modelin birden fazla görevi üstlenmesi amaçlanıyor: çarpışmaların yeniden yapılandırılması, parçacıkların tanımlanması, beklenmedik sinyallerin işaretlenmesi ve gelecekteki dedektör tasarımlarının değerlendirilmesi bunlar arasında. Bugün bu işlerin önemli kısmı ayrı ayrı geliştirilmiş araçlarla yürütülüyor.

CERN, LHC deneylerinden yaklaşık bir eksabayt, yani bir milyon terabayt veri biriktirmiş durumda. 2030 civarında devreye girmesi beklenen Yüksek Parlaklıklı LHC (HL-LHC) ile çarpışma sayısının on kat artması öngörülüyor. Bu veri hacmi, yapay zekayı fizikçiler için bir tercih olmaktan çıkarıp zorunluluk haline getiriyor.

Taraflar ne diyor?

CERN Bilgi Direktörü Enrica Porcari, yüksek enerji fiziğinin yapay zekanın geliştirilip test edilmesi için benzersiz bir ortam sunduğunu vurguladı. Mistral'in Mühendislik için Yapay Zeka Başkan Yardımcısı Johannes Brandstetter ise büyük ölçekli modellerin bu alana neler katabileceğini CERN ile birlikte keşfetmekten gurur duyduklarını söyledi. İşbirliği, CERN'in temel fizik, bilimsel veri ve büyük ölçekli hesaplama birikimini Mistral'in büyük model eğitimi deneyimiyle birleştirmeyi hedefliyor.

Projenin şimdilik keşif aşamasında olduğunu ve açıklanmış bir bütçe ya da ticari ürün bulunmadığını not etmek gerekiyor. Yine de girişim, Avrupa'nın bilimsel yapay zekada kendi kaynaklarıyla model geliştirme hedefinin somut bir adımı. Model hayata geçerse, LHC verileriyle çalışan dünya genelindeki araştırma grupları, Türkiye'deki fizikçiler de dahil, analizlerde ortak bir yapay zeka altyapısından yararlanma imkanı bulabilir.

Kaynak: CERN