AB, Yapay Zekâ Yasası kapsamındaki ceza süreçleri için taslak kuralları görüşe açtı

Avrupa Komisyonu, AB Yapay Zekâ Yasası kapsamında doğrudan Komisyon tarafından yürütülecek denetim ve yaptırım süreçlerine ilişkin uygulama kurallarını belirleyen taslak bir uygulama tüzüğünü kamuoyu görüşüne açtı. Komisyon'un "Görüşünüzü Bildirin" (Have Your Say) portalında 12 Ekim'de yayımlanan taslak için geri bildirim süresi 9 Kasım 2026'da sona erecek.

Taslak neyi düzenliyor?

Taslak, Yapay Zekâ Yasası'na sonradan eklenen 75c ve 75d maddelerine dayanıyor. Metne göre düzenleme; aynı sağlayıcının genel amaçlı yapay zekâ modeli üzerine kurulu yapay zekâ sistemlerini ve Dijital Hizmetler Yasası kapsamında "çok büyük çevrim içi platform" ya da "çok büyük çevrim içi arama motoru" olarak belirlenmiş hizmetlere entegre edilen sistemleri kapsıyor. Bu sistemlerin denetiminde münhasır yetki Komisyon'a ve bünyesindeki Yapay Zekâ Ofisi'ne ait.

Taslağın ilk ayağı dosyaya erişim hakkı. Buna göre soruşturma konusu şirkete, ön tespitler kendisine bildirilmeden önce dosyaya erişim tanınmayacak. Ön tespitlerin ardından şirkete, tespitlerde atıfta bulunulan belgeler ticari sır ve gizli bilgiler korunarak verilecek. Dosyanın tamamına ise yalnızca şirketin önceden bildirdiği sınırlı sayıda dış hukuk, ekonomi ve teknik danışman, Komisyon kararıyla belirlenecek açıklama koşulları altında erişebilecek. Bu danışmanların soruşturma süresince ve sona ermesinden sonraki üç yıl içinde ilgili şirketle ya da aynı pazardaki rakiplerle iş ilişkisine girmeleri hâlinde Komisyon'u bilgilendirmeleri gerekecek.

Zamanaşımı kuralları

Taslağın en dikkat çeken bölümü ceza zamanaşımına ilişkin. Yasada öngörülen beş yıllık süre, süregelen veya tekrarlanan ihlallerde ihlalin sona erdiği günden başlayacak. Bilgi ve belge talepleri, sistem değerlendirmesi için erişim talepleri, yerinde denetimler, yapılandırılmış diyalog davetleri ile soruşturma açılması ya da yeniden açılması gibi işlemler zamanaşımını kesecek ve süre her seferinde yeniden başlayacak. Ancak zamanaşımı, Komisyon ceza vermeden olağan sürenin iki katı geçtiğinde en geç sona erecek; bu üst sınır, kararların AB Adalet Divanı'nda görüldüğü veya yerinde denetimin yargı onayı beklediği süreler kadar uzayabilecek. Verilmiş cezaların tahsili için de beş yıllık bir zamanaşımı öngörülüyor. Bu süre ceza kararının kesinleştiği gün başlayacak; ceza tutarını değiştiren kararlar ve tahsilata yönelik işlemler süreyi kesecek, ödeme için süre tanınması veya mahkeme kararıyla tahsilatın durdurulması hâlinde ise süre işlemeyecek.

Komisyon'un portaldaki bilgilere göre uygulama tüzüğünün 2026'nın son çeyreğinde kabul edilmesi planlanıyor. Düzenleme, genel amaçlı yapay zekâ modelleri üzerine kurulu ürünler sunan büyük teknoloji şirketlerinin AB'deki olası soruşturmalarda tabi olacağı usul kurallarını netleştirmesi bakımından önem taşıyor.

Kaynak: Avrupa Komisyonu, PPC Land