Elektrikli araçlarda ısı pompası ne işe yarar? Kışın menzile etkisi

Havaların soğumasıyla elektrikli araç sahiplerinin en çok merak ettiği konu menzil kaybı. Google'da "elektrikli araçlarda ısı pompası ne işe yarar" sorusunun öne çıkması da bundan. ABD Enerji Bakanlığı'nın fueleconomy.gov sitesinde paylaşılan ve AAA'nın 2019 çalışmasına dayanan verilere göre, çok soğuk havada kabin ısıtması da kullanıldığında elektrikli araçların menzili karma sürüşte yaklaşık yüzde 41'e kadar düşebiliyor.

Soğuk hava menzili neden düşürüyor?

Elektrikli araçlarda menzil kaybının iki ana nedeni var. Birincisi, lityum iyon bataryalar düşük sıcaklıkta daha verimsiz çalışır. İkincisi ve daha önemlisi kabin ısıtması. Benzinli araçlar motorun atık ısısını kabine verirken elektrikli araçlar bu ısıyı bataryadan çektikleri enerjiyle üretmek zorunda. Fueleconomy.gov verilerine göre ekstra tüketilen enerjinin yaklaşık üçte ikisi kabini ısıtmaya gidiyor. Isıtıcı kapalıyken bile -7 derece civarında menzil, 24 derecedeki değere göre yaklaşık yüzde 12 daha düşük.

Isı pompası nasıl çalışır?

Klasik rezistanslı (PTC) ısıtıcılar elektriği doğrudan ısıya çevirir. Isı pompası ise bir klimanın tersine çalışarak dış havadaki ve aracın elektrikli aksamındaki ısıyı toplayıp kabine taşır. Isıyı sıfırdan üretmek yerine taşıdığı için aynı ısıtma etkisini daha az elektrikle sağlayabilir. Bu da kışın menzil kaybını azaltır. Ancak çok düşük sıcaklıklarda ısı pompasının verimi azalır ve birçok araç bu durumda destek ısıtıcıya geçer.

Isı pompası her modelde standart değil; bazı üreticiler bunu yalnızca belirli donanım seviyelerinde ya da opsiyonel paketlerde sunuyor. Araç alırken teknik özellikler listesinde bu donanımı kontrol etmek, özellikle soğuk iklimde yaşayanlar için önemli.

Kışın menzili korumak için pratik öneriler

• Aracı şarjdayken ön ısıtın; fueleconomy.gov bunun menzili uzatabileceğini belirtiyor.
• Kabin ısıtıcısı yerine koltuk ve direksiyon ısıtmasını tercih edin; daha az enerji harcar.
• Mümkünse aracı kapalı garajda park edin.
• Lastik basıncını düzenli kontrol edin; soğukta basınç düşer.
• Uzun yolda hızlı şarj öncesi bataryanın ön koşullandırılmasını sağlayan navigasyon özelliğini kullanın.

Isı pompası sadece kışın değil, ilkbahar ve sonbaharın serin günlerinde de verim avantajı sağlar. Isıtma ihtiyacının en yüksek olduğu sabah saatlerinde aracın şarj kablosuna bağlıyken zamanlayıcıyla ön ısıtma yapılması, enerjinin bataryadan değil şebekeden çekilmesini sağlar. Türkiye'de kış koşulları bölgeye göre büyük farklılık gösterdiği için İç ve Doğu Anadolu'da yaşayanların ısı pompası donanımına daha fazla önem vermesi mantıklı. Kıyı bölgelerinde ise menzil kaybı daha sınırlı kalıyor. Kış lastiği kullanımı da menzili birkaç puan etkileyebilir, ancak güvenlik açısından ertelenmemesi gereken bir donanım.

İkinci el elektrikli araç alacaklar için de ısı pompası sorulması gereken bir donanım. Aynı modelin farklı yıllarda veya donanım paketlerinde ısı pompası olup olmadığı değişebildiği için, satın almadan önce aracın şasi numarasıyla donanım listesini yetkili servisten kontrol ettirmek en sağlıklı yöntem. Aracın yazılım güncellemelerinin yapılıp yapılmadığını sormak da faydalı, çünkü bazı üreticiler termal yönetimi uzaktan güncellemelerle iyileştirebiliyor.

Sık sorulan sorular

Isı pompası menzil kaybını tamamen önler mi?

Hayır. Isı pompası kabin ısıtmasının enerji tüketimini azaltır, ancak bataryanın soğukta düşen verimini ortadan kaldırmaz. Çok düşük sıcaklıklarda ısı pompasının verimi de düşer.

Kışın elektrikli araç ne kadar menzil kaybeder?

Fueleconomy.gov'un aktardığı AAA verilerine göre -7 derece civarında, kabin ısıtması kullanılırken karma sürüşte menzil yüzde 41'e kadar düşebiliyor. Kayıp model, sürüş tarzı ve ısı pompası varlığına göre değişir.

Kaynak: ABD Enerji Bakanlığı (fueleconomy.gov)

Kapak görseli: RG72 / Wikimedia Commons (CC BY 4.0)