Drone ehliyeti nasıl alınır? İHA0 ve İHA1 için yaş, kayıt ve sertifika

Drone satın alanların en sık aradığı konulardan biri "drone ehliyeti". Türkiye'de sivil insansız hava araçlarına (İHA) ilişkin kurallar, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün (SHGM) İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA) ile belirleniyor. Talimata bakıldığında, çoğu kişinin "ehliyet" olarak düşündüğü belgenin aslında aracın sınıfına ve uçuşun amacına göre değiştiği görülüyor.

Drone sınıfları: İHA0'dan İHA3'e

SHT-İHA, İHA'ları azami kalkış ağırlığına göre dört sınıfa ayırıyor:

• İHA0: 500 gram (dahil) ile 4 kg arası,
• İHA1: 4 kg (dahil) ile 25 kg arası,
• İHA2: 25 kg (dahil) ile 150 kg arası,
• İHA3: 150 kg ve üzeri.

Piyasadaki hobi ve kameralı drone'ların büyük bölümü İHA0 sınıfına giriyor. Bu nedenle sıradan bir kullanıcı için asıl önemli kurallar İHA0 ve İHA1 sınıflarına ait olanlar.

İHA0 ve İHA1 için ehliyet gerekiyor mu?

Talimata göre İHA0 ve İHA1 uçuracak kişiler için SHGM tarafından ayrı bir lisans düzenlenmiyor. Bunun yerine pilotların internet tabanlı Kayıt Sistemi'ne kayıt olması zorunlu. Kayıt için T.C. kimlik numarası, ad-soyad ve ikamet bilgileri ile telefon ve e-posta gibi iletişim bilgileri isteniyor. 18 yaşından küçükler için ise kanuni temsilcilerinin noterde düzenlettiği, hukuki ve cezai sorumluluğu kabul eden bir taahhütname gerekiyor.

Yaş sınırı da sınıfa göre değişiyor: İHA0 pilotlarının en az 12, İHA1 pilotlarının ise en az 15 yaşında olması gerekiyor. 18 yaş altındaki pilotların üçüncü kişilere verdiği zararlardan doğan sorumluluk kanuni temsilcilerine ait.

Hobi ve ticari kullanım arasındaki fark

SHT-İHA'ya göre İHA0 ve İHA1 kategorisinde hobi veya sportif amaçlı uçuş yapacaklar için eğitim zorunluluğu bulunmuyor. Ticari uçuşta ise tablo değişiyor:

1. Pilot, SHGM'nin yetkilendirdiği eğitim kuruluşları, üreticiler, yetkili temsilciler veya üniversiteler tarafından verilen eğitimi tamamlıyor.
2. Eğitimi bitirenlere yetkili kuruluş tarafından İnsansız Hava Aracı Ticari Pilot Sertifikası düzenleniyor.
3. Bu sertifika, İHA pilot kayıt başvurusunda SHGM'ye gönderiliyor.
4. Ticari uçuş yapacak pilotlardan ayrıca B sınıfı sürücü olur sağlık raporu şartlarını karşılayan bir rapor isteniyor.

Burada önemli bir ayrım var: sosyal medyada paylaşılan bir video çekimi kişisel kullanım sayılabilirken, ücret karşılığı yapılan düğün, emlak veya tanıtım çekimleri ticari faaliyet niteliği taşıyor. Ticari amaçla uçuş yapmayı planlayanların sertifika sürecini tamamlamadan iş kabul etmemesi, hem yasal hem de sigorta açısından olası sorunların önüne geçiyor. Ayrıca İHA pilot lisansı düzenlenecek kişilerden, talimatta sayılan belirli suçlardan hüküm giymediklerini gösteren adli sicil belgesi isteniyor.

25 kg ve üzerindeki İHA2 sınıfında ise durum farklı: bu sınıf için SHGM, belirli eğitim ve deneyim şartlarını sağlayanlara 3 yıl süreli İHA2 Pilot Lisansı düzenliyor.

Sık sorulan sorular

Drone ehliyeti kaç yaşında alınır?

SHGM talimatına göre İHA0 sınıfı drone kullanacak pilotların en az 12, İHA1 sınıfı için en az 15 yaşında olması gerekiyor. 18 yaş altı için noter onaylı veli taahhütnamesi şart.

Hobi amaçlı drone için eğitim almak zorunlu mu?

Hayır. İHA0 ve İHA1 kategorisinde hobi veya sportif uçuş için eğitim zorunluluğu yok; ancak Kayıt Sistemi'ne pilot kaydı yapılması gerekiyor. Ticari kullanımda ise yetkili kuruluştan eğitim ve sertifika şart.