Drone nerede uçurulur? Yeşil, kırmızı ve turuncu bölge rehberi

Yeni bir drone aldınız, peki ilk uçuşu nerede yapacaksınız? Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün (SHGM) yayımladığı yeni İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA), bu sorunun cevabını renkli bir haritaya bağlıyor. Yetki artık aracın ağırlığına değil, pilotun lisans seviyesine ve uçulacak bölgenin durumuna göre belirleniyor. SHGM'ye göre düzenleme 90 binden fazla İHA'yı ve yaklaşık 2 milyon pilotu ilgilendiriyor.

Haritadaki renkler ne anlama geliyor?

Talimata göre Türk hava sahası, İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) haritasında yayımlanan bölgelerden oluşuyor:

• Yeşil bölge: Belirlenen irtifa ve şartlar altında operasyonel izin gerektirmeyen sahalar.
• Kırmızı bölge: Yetkili kurumların drone uçuşuna kapattığı sahalar. İzin için sahayı kapatan kurumun uygunluğu şart; kurum uygun görmezse izin verilmiyor.
• Turuncu bölge: Başka biri lehine uçuş izni ya da hava sahası tahsisi bulunan alanlar. Diğer kullanıcılar ancak izni veren merci ile izin sahibi uygun görürse, izin alarak uçabiliyor.
• Bunların dışındaki sahalar: Uçuş izne tabi. Başvuruda bölgenin mülki idare amirinin uygunluğu aranıyor.

Hangi lisansla nerede uçulur?

Amatör uçuşlar için P0, ticari uçuşlar için P1, görüş hattı dışı ve kalabalık üstü gibi yüksek riskli uçuşlar için P2 lisansı gerekiyor. Kurallar özetle şöyle:

1. Basit İHA (oyuncak): Tasarımı gereği 10 metre yarıçap ve 20 metre yükseklik dışına çıkamayan araçlar; lisans ve kayıttan muaf. Kırmızı bölgeler dışında uçabiliyor.
2. P0: Yalnızca gündüz ve görerek; en fazla 120 metre yükseklik ve 3.000 metre mesafe. Asgari yaş 10.
3. P1: Aynı 120 metre ve 3.000 metre sınırı; uygun donanımla gece operasyonu mümkün. Asgari yaş 18.
4. P0 ve P1 için izin: Yeşil bölgede sistem izni yok. Kırmızı bölgede SHGM izni ve NOTAM, turuncu bölgede çoklu uçuş uygunluğu varsa izin gerekiyor.

Uçuştan önce yapılacak kontroller

• P0 ve P1 pilotları, İHATTYS'in kamuya açık görüntüleyicisinden güncel bölge durumunu ve trafik bilgisini kontrol etmekle yükümlü.
• Kullanıcı, kısıtlı bölge verilerinin aracın coğrafi farkındalık işlevine yüklenmesinden sorumlu.
• Geçici kısıtlamalar için SHGM, DHMİ'nin yayımladığı NOTAM'ların takip edilmesini söylüyor.
• Talimat, kullanıcı kaydı doğrulanmadıkça aracı 10 metre yarıçap ve 20 metre yükseklikle sınırlayan coğrafi sınırlama işlevi öngörüyor.

Geçiş dönemine dikkat

Talimat, tam uyum için 31 Temmuz 2027'ye kadar süre tanıyor. Geçici maddeye göre İHATTYS devreye alınıp SHGM tarafından duyurulana kadar kayıt, bildirim ve izin işlemlerinde önceki mevzuatın ilgili hükümleri de uygulanıyor. SHGM'nin İHA takip sitesindeki sıkça sorulan sorular sayfası eski düzeni anlatıyor: yeşil, sarı ve kırmızı bölgeler ile en az 1, 5 ve 10 iş günü önceden başvuru. Bu nedenle uçuştan önce SHGM duyurularından güncel durumu teyit edin.

Sık sorulan sorular

Drone uçurmak için her zaman izin gerekir mi?

Hayır. Yeni talimata göre lisanslı P0 ve P1 pilotlarının yeşil bölgede belirlenen şartlarda sistem izni alması gerekmiyor. Ancak kayıt yükümlülüğü, basit İHA'lar hariç tüm kullanıcılar için geçerli.

Kurallara uymazsam ne olur?

Talimata aykırı hareket edenler hakkında 2920 sayılı Kanun ve SHGM'nin idari para cezaları yönetmeliği uygulanıyor. SHGM ayrıca pilot lisanslarını sınırlandırabiliyor, askıya alabiliyor veya iptal edebiliyor.

Kaynak: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü