Drone Kaydı Nasıl Yapılır? SHGM İHA Kayıt Sistemi Adım Adım Rehber

Drone kaydı nasıl yapılır sorusu, yeni bir drone satın alanların ya da yurt dışından drone getirenlerin ilk araştırdığı konulardan biri. Türkiye'de azami kalkış ağırlığı 500 gram ve üzerindeki insansız hava araçlarının (İHA) Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün (SHGM) İHA Kayıt Sistemi'ne kaydedilmesi zorunlu. Kayıt hem pilotu hem de aracı kapsıyor ve her aşama SHGM onayıyla tamamlanıyor. Bu rehberde kayıt sürecini, İHA sınıflarını, hangi uçuşlar için ayrıca izin gerektiğini ve sık yapılan hataları SHGM'nin resmi açıklamalarına dayanarak anlatıyoruz.

Drone kaydı kimler için zorunlu?

SHGM'ye göre ağırlığı 500 gram ve üzerinde olan İHA'ları satanların, alanların, üretenlerin, ithal edenlerin ve uçuranların kayıt sistemine kayıt yaptırması zorunludur. Satılan araç bilgileri ile alıcının kimlik bilgileri satışı yapan şirket tarafından aynı gün içinde sisteme girilmelidir. Yurt dışından bireysel olarak getirilen, ithal edilen veya yurt içinde devralınan araçlar ise ilgili kişi ya da şirket tarafından en geç üç gün içinde kaydedilmelidir (2920 sayılı Kanun, madde 144).

• Azami kalkış ağırlığı 500 gramdan az olan İHA'lar talimatın kapsamı dışındadır.
• Yalnızca kapalı alanlarda kullanılan sistemler ve yere bağlı insansız balonlar da kapsam dışındadır.
• Kendi tasarladığınız veya ürettiğiniz İHA da ağırlık şartını karşılıyorsa "Amatör Yapım" seçeneğiyle kaydedilmelidir.
• 25 kg altındaki model hava araçları da kayıt sistemine kaydedilmelidir; daha ağır olanlar için resmi başvuruyla tescil gerekir.

SHGM İHA kayıt sistemi adım adım

SHGM, kayıt sürecinin iki aşamalı olduğunu ve her aşamadan sonra Genel Müdürlük onayının gerektiğini belirtiyor.

1. SHGM İHA Kayıt Sistemi'nde "Kayıt Oluştur" seçeneğiyle pilot (kullanıcı) kaydı başlatın.
2. T.C. kimlik numarası, adres, telefon ve e-posta gibi kişisel bilgilerinizi kimliğinizdeki şekliyle, Türkçe karakterlerle ve varsa ikinci adınızla birlikte girin.
3. Bir adet fotoğrafınızı yükleyip pilot kaydını onaya gönderin.
4. Onay geldikten sonra hesabınıza girip sahip olduğunuz İHA'nın bilgilerini girerek araç kaydını yapın.
5. Genel Müdürlük onayıyla verilen kayıt numarasını İHA'nın üzerine yazın veya yapıştırın.
6. Bilgilerde hata varsa hesabınızdan düzeltin ve her güncellemeden sonra yeniden onay isteyin.

Kurum veya şirket adına kayıt alınmıyor; İHA'yı kim kullanıyorsa o kişinin kayıt yaptırması gerekiyor. Bir kişinin üzerine birden fazla İHA kaydedilebilir. Aracı birden fazla kişi kullanıyorsa İHA tek bir kişinin üzerine kaydedilir, diğer kullanıcılar yalnızca kendilerini kaydeder. Yurt dışında yaşayan vatandaşlar kaydı internet üzerinden bulundukları ülkeden yapabilir.

Yurt dışından İHA ithal etmek isteyenler, SHGM'nin Teknik Uygunluk Başvuru Formu'nu istenen ek belgelerle birlikte posta yoluyla Genel Müdürlüğe göndermelidir; başvuru uygun bulunursa teknik uygunluk yazısı yine posta ile iletilir. Kullanıcısı tarafından hurdaya ayrılmak istenen İHA'lar için ise kayıt sisteminin ilgili bölümü aktif olmadığından resmi başvuru yapılması gerekiyor.

İHA sınıfları

SHGM, İHA'ları azami kalkış ağırlığına göre dört sınıfa ayırıyor: İHA0 sınıfı 500 gram (dahil) ile 4 kg arasındaki, İHA1 sınıfı 4 kg (dahil) ile 25 kg arasındaki, İHA2 sınıfı 25 kg (dahil) ile 150 kg arasındaki ve İHA3 sınıfı 150 kg ve üzerindeki araçları kapsıyor. SHGM bünyesinde İHA kayıt işlemleri Uçuş Operasyon Daire Başkanlığı, uçuş izinleri ise Hava Seyrüsefer Daire Başkanlığı tarafından yürütülüyor; uçuş izni başvurusu için bu birimin yayımladığı başvuru formu doldurulup istenen belgelerle Genel Müdürlüğe gönderiliyor.

Kayıttan sonra izin gerekir mi?

Pilot ve İHA kaydı tamamlandıktan sonra hobi, eğlence veya amatör amaçlı uçuşlar için SHGM'den ayrıca izin almak gerekmiyor. Ancak SHT-İHA talimatının 17 ve 18'inci maddelerindeki kurallara ve yasaklara uymak zorunlu. Serbest bölge (yeşil) dışında kalan tüm bölgelerde uçuş izni alınmalıdır. Talimatın 18'inci maddesinde tanımlanan yasak bölgelerde ise risk analizi yapılmadan ve Genel Müdürlükten izin alınmadan hiçbir sınıftaki İHA ile uçulamaz.

Reklam, düğün, haber veya film çekimi gibi faaliyetler için çekim yapılacak bölge ve insan yoğunluğuna göre SHGM'den izin alınması gerekiyor. 25 kg üstü İHA'lar ile ağırlığına bakılmaksızın ticari faaliyet yapan İHA'lar için üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortası zorunlu; bu grupta eğitim almak da zorunlu tutuluyor. 25 kg altı ve hobi amaçlı kullanıcılar için eğitim zorunluluğu bulunmuyor. İzin gerektiren operasyonların izinsiz yapılması hâlinde 2920 sayılı Kanun'daki ceza hükümleri uygulanıyor.

Sık sorulan sorular

250 gramlık drone için kayıt gerekir mi?

SHGM'nin açıklamasına göre azami kalkış ağırlığı 500 gramdan az olan İHA'lar talimatın kapsamı dışındadır. Bu nedenle kayıt zorunluluğu 500 gram ve üzerindeki araçlar için geçerlidir; yine de uçuş yaptığınız bölgedeki yasaklara dikkat etmeniz gerekir.

Kayıt numarasını ne yapmalıyım?

Genel Müdürlük onayıyla verilen kayıt numarasının İHA'nın üzerine yazılması veya yapıştırılması gerekir.

Uçuş izni ile özel uçuş izni belgesi aynı şey mi?

Hayır. Özel Uçuş İzni Belgesi, aracın emniyetli uçabildiğini gösteren ve 3 yıla kadar verilen teknik bir belgedir. Uçuş izni ise yapılacak belirli bir uçuşla ilgilidir ve her farklı operasyon için ayrıca alınır.

Kaynak: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM)